Sitemize Hoşgeldiniz...

6. PROBLEMLİ YARA

    1. Problemli yara nedir? Sebepleri nelerdir?

Yara iyileşmesinde amaç, sağlam bir epiteliyal tabaka ile yaranın başarılı bir şekilde kapatılmasıdır. Bu kapanmanın elde edilmesinde yaşanan alışılmadık zorluklar, yarayı problemli yara haline getirir. Bu zorluklar, yara kapama teknik ve mekaniğinin ana konu olabildiği yaranın konfigürasyoııu ile ilgili olabi­lir. Bu zorluklar yaranın kendisine ait intrensek problemler şeklinde de olabilir. Sistemik (örneğin orak hücreli anemi ya da steroid kullanımı) veya lokal (örneğin bakteri kontaminasyonu) faktörler de yara iyi­leşmesini etkileyebilir.

    1. Primer, sekonder ve tersiyer yara kapanması ne demektir?

Yara kenarlarının doğrudan yaklaştırılması ile sağlanan yara kapatılmasına ilk kapanma veya pri­mer kapanma denir. Tipik örneği cerrahi yaralardır. Dikiş, stapler, band ya da başka bir yöntemle yara ke­narları yaklaştırıldıktan sonra yara iyileşmesinin inflamasyon ve erken fibroplazi dönemleri tamamlanana kadar bu yaklaştırma fonksiyonlarını devam ettirmelidirler. Yanık yaraları gibi bazı yaralarda primer kapat­ma mümkün olmayacağı için cerrah yara kenarlarından ya da yara içindeki epitelyal elementlerden epiteli- ze olarak yaranın kapanmasını beklemelidir. Bu yaklaşım, sekonder yara kapanması ya da iyileşmesi ola­rak adlandırılır. Bu yaklaşım yaranın uzun sure açık kalması, yoğun ve uzamış enflamasyon ve buna bağılı aşırı kontraksiyon ve aşırı fibroplazi nedeniyle potansiyel problemler taşır. Sekonder kapama kötü skara ve eklemleri çaprazladığı durumlarda kontraktür nedeni ile eklem hareketlerinde kısıtlılığa neden olabilir. Sa­dece sekonder iyileşme ile kapanabilecek yaralarda bir diğer yaklaşım da herhangi bir yerden greft ya da flep şeklinde doku getirilerek yaranın kapatılmasıdır. Bu teknik tersiyer kapanma olarak adlandırılır.

    1. Hangi sistemik sorunlar yarayı problemli yara haline getirebilir?

Sistemik sorunlar yarayı direkt ya da indirekt olarak etkileyebilir. Örneğin Ehlers-Danlos sendromlu bir hastada kollajen depolanmasındaki defekt nedeniyle gerilim kuvveti azalırken esneklik artar. C vitami­ni eksikliği (skorbüt), prolinin hidroksiproline hidroksilasyonunu imkansız hale getirmekte ve bu da kolla­jen çapraz bağ oluşumunda eksikliğe neden olmaktadır. Orak hücreli aneminin yara iyileşmesi üzerinde yo­ğun bir lokal etkisi vardır. Kronik steroid kullanımı fıbroplaziyi bozar. Ne kadar çok sistemik durumun ya­ra iyileşme problemlerine neden olduğunu bilmek önemlidir. Malnutrisyon, anemi, yaş ve diğer sistemik faktörlerin yara iyileşmesi üzerindeki etkileri sınırlıdır çünkü vücut yara iyileşmesine öncelik vermektedir.